“สารอันตรายเกินมาตรฐาน” ในเสื้อผ้ากลุ่ม Fast Fashion

ในช่วงที่ผ่านมา มีรายงานการสุ่มตรวจเสื้อผ้าจากกลุ่ม Fast Fashion ที่จำหน่ายในหลายประเทศ และพบว่าเสื้อผ้าบางส่วนมี สารเคมีอันตรายเกินค่ามาตรฐานสากล โดยเฉพาะมาตรฐานด้านสารเคมีของสหภาพยุโรป (EU REACH)

ประเด็นนี้ไม่ได้เป็นแค่ข่าวชั่วคราว แต่กำลังกลายเป็นเรื่องสำคัญที่ ทั้งผู้บริโภค แบรนด์ และโรงงานผู้ผลิต ต้องให้ความสนใจมากขึ้น

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่า สารที่ถูกพูดถึงบ่อยคืออะไร และ อาจส่งผลเสียอย่างไรบ้าง

Textile Laboratorys

1. PFAS — “สารเคมีตลอดกาล” (Forever Chemicals)

• PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) เป็นกลุ่มสารเคมีที่มักใช้ในกระบวนการฟินิชผ้า เช่น

  
  

  • กันน้ำ

  • กันเปื้อน

  • เพิ่มความทนทานต่อคราบสกปรก

  
  

  ปัญหาคือ PFAS เป็นสารที่ ย่อยสลายได้ยากมาก และสามารถสะสมทั้งในสิ่งแวดล้อมและร่างกายมนุษย์ จนถูกเรียกว่า “Forever Chemicals”

  
  

  ทำไมถึงน่ากังวล?

  
  

  • อยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานหลายปี

  • มีแนวโน้มสะสมในร่างกายเมื่อสัมผัสต่อเนื่อง

  • หลายประเทศเริ่มเข้มงวดและเตรียมจำกัดการใช้ PFAS ในสินค้าอุปโภคบริโภค รวมถึงสิ่งทอ

2. พทาเลต (Phthalates)

พทาเลต เป็นสารที่ช่วยทำให้พลาสติกอ่อนตัว จึงอาจพบได้ใน

• งานพิมพ์ลาย

• งานเคลือบ

• ส่วนประกอบพลาสติก หรือวัสดุตกแต่งบางชนิด

รายงานการตรวจหลายฉบับพบว่าเสื้อผ้าบางชิ้นมีพทาเลตเกินค่าที่มาตรฐานยุโรปอนุญาต

ผลกระทบที่ถูกพูดถึง

• สารบางชนิดในกลุ่มพทาเลตถูกจัดอยู่ในกลุ่ม สารรบกวนระบบฮอร์โมน

• มีความเสี่ยงต่อระบบสืบพันธุ์เมื่อได้รับสะสมในระยะยาว

• จึงถูกควบคุมอย่างเข้มงวด โดยเฉพาะในเสื้อผ้าเด็กและสินค้าที่สัมผัสผิวโดยตรง

3. สารเคมีจากกระบวนการย้อม ฟินิช และการผลิต

แม้จะไม่ได้ถูกพูดถึงเท่ากลุ่มแรก แต่รายงานลักษณะนี้มักสะท้อนให้เห็นว่า

“ความเสี่ยงด้านสารเคมีไม่ได้มาจากผ้าอย่างเดียว”

แต่รวมถึงทั้งกระบวนการผลิต เช่น

• สีย้อม

• สารช่วยย้อม

• สารฟินิช

• สารตกค้างจากกระบวนการผลิต

หากไม่มีการควบคุมที่ดี ก็อาจทำให้เกิดสารตกค้างเกินมาตรฐานได้โดยไม่ตั้งใจ

แล้วผู้บริโภคได้รับสารเหล่านี้ได้อย่างไร?

• การสัมผัสทางผิวหนัง จากการสวมใส่เป็นเวลานาน

• เด็กเล็ก ถือเป็นกลุ่มเสี่ยง เพราะผิวบอบบางและสัมผัสเสื้อผ้าใกล้ชิดกว่าผู้ใหญ่

• การซักผ้า สารบางชนิดสามารถหลุดออกมากับน้ำทิ้ง ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

มุมมองจากโรงงานผู้ผลิต: ป้องกันอย่างไรให้ปลอดภัยและผ่านมาตรฐานส่งออก?

Oeko-Tex Standard

สำหรับโรงงานและแบรนด์ที่ต้องการผลิตเสื้อผ้าเพื่อส่งออกในระยะยาว แนวทางสำคัญคือ

• ใช้ RSL / MRSL (Restricted Substances List) เป็นมาตรฐานควบคุม

• เลือกวัตถุดิบและเคมีที่มีเอกสารรับรองชัดเจน

• ทดสอบสารเคมีในสินค้าที่มีความเสี่ยงสูง เช่น

  
  

  • เสื้อผ้ากันน้ำ

  • งานพิมพ์

  • เสื้อผ้าเด็ก

  
  

  ติดตามกฎหมายและข้อกำหนดของตลาดปลายทางอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะ EU และ UK

  
  

  

รายงานการตรวจล่าสุดในกลุ่มเสื้อผ้า Fast Fashion สะท้อนให้เห็นว่า “ความปลอดภัยด้านสารเคมี” กลายเป็นปัจจัยสำคัญไม่แพ้ดีไซน์หรือราคา

สำหรับผู้บริโภค คือเรื่องของสุขภาพ สำหรับแบรนด์และโรงงาน คือเรื่องของ ความน่าเชื่อถือ มาตรฐาน และความยั่งยืนในระยะยาว

การควบคุมสารเคมีตั้งแต่ต้นทาง ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยง แต่ยังเป็นจุดแข็งที่สร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าในตลาดโลกได้อย่างแท้จริง